منوی اصلی

پیوندهای روزانه

آرشیو مطالب

آرشیو موضوعی

پيوندها

  RSS  

 آب مجازي (virtual water )

آب مجازي (virtual water )

 

آب مجازی از مفاهيم نسبتا نويني است كه در مجامع بين المللي آبي مطرح شده است.

 

آب مجازي ،مقدار آب نهفته در مواد غذايي يا محصولاتي است كه براي توليد آن صرف شده است.به طور مثال براي توليد يك كيلوگرم گندم هزار ليتر آب مورد نياز است پس آب مجازي اين مقدار از گندم هزار ليتر است.

 مصرف سرانه آب مجازي مطابق رزيم غذايي از يك متر مكعب در روز براي گذران زندگي تا 6/2 متر مكعب براي سبزي خواران و پنج متر مكعب براي سبك زندگي امريكايي كه اساس آن بر مصرف گوشت است متفاوت خواهد بود.

 

 

|+| نوشته شده توسط mahdi در شنبه ششم بهمن 1386  |

 آبهای معدنی را بیشتر بشناسیم

آبهای معدنی را بیشتر بشناسیم

 

آبهای معدنی ( Inorganic Water ) ، آبهایی هستند که در یک کیلوگرم آنها لااقل هزار میلی گرم نمک و یا 250 میلی گرم انیدرید کربنیک آزاد موجود است. آبهای معدنی ، از چشمه‌های طبیعی یا چشمه‌هایی که مصنوعا ایجاد کرده‌اند، جریان دارند و آنها را در همان سرچشمه در ظرف مخصوصی پر می‌کنند و برای مصرف حمل می‌نمایند.

 

آب چشمه‌ها بطور کلی دارای نمکهایی هستند که در موقع عبور آب از سطح زمین در آن حل شده ولی آب مقطر فاقد این نمکهاست. مقدار این نمکها در آبهای معدنی بمراتب زیادتر و لااقل به یک در هزار می‌رسد.

ترکیبات آب معدنی :

در آب معدنی ترکیباتی مانند نمکهای ید و ترکیبات آرسنیک و ترکیبات گوگرددار و مواد رادیواکتیو و نظیر آنها وجود دارد که در آب معمولی نیست. از آنجائیکه ترکیبات قشر زمین در نقاط مختلف ، متفاوت می‌باشد، مسلم است که ترکیبات آبهای معدنی هم فرق می‌کند. مثلا در یک آب معدنی مقدار کلرور سدیم زیادتر و در آب معدنی دیگر مقدار آهک زیادتر است.

طبقه بندی آبهای معدنی:

آبهای معدنی را از روی اینکه چه ترکیبی بیشتر در آن وجود دارد طبقه بندی کرده‌اند. ....

بقیه در ادامه مطلب...

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط mahdi در شنبه ششم بهمن 1386  |

 Epanet چیست؟

Epanet چیست؟

Epanet یک برنامه کامپیوتری است که شبیه­سازی پریود گسترده (Extent Period) رفتار هیدرولیکی و کیفی آب را در داخل شبکه لوله­های تحت فشار انجام می­دهد. یک شبکه شامل لوله ­ها، گره­ها(انشعابات لوله­ها)، پمپ­ها، شیرها و انک­های ذخیره یا مخزن است. Epanet جریان آب در هر لوله ، فشار در هر گره، ارتفاع آب در هر انک و غلضت یک نوع ماده شیمیائی را در سراسر شبکه در طی یک پریود شبیه­سازی متشکل از چند گام زمانی پیگیری می­کند. علاوه بر نوع ماده شیمیایی، سن آب(Water age) و ردیابی اثر منبع (Source tracing) نیز می­تواند شبیه­سازی شود. Epanet بعنوان یک ابزار تحقیقاتی برای بهبود درک ما از حرکت و سرانجام اجزای آب آشامیدنی در داخل سیستم­های توزیع آب طراحی شده است. از این برنامه می­توان برای کاربردهای مختلفی در تحلیل سیستم­های توزیع بهره جست. طراحی برنامه نمونه­برداری، کالیبراسیون مدل هیدرولیکی، تحلیل باقیمانده کلر (chlorine residual analysis) و براورد عرضه مصرف (consumer exposure assessment)، نمونه­هایی از این کاربردها می­باشند. Epanet می­تواند به ارزیابی خط مشی­های مدیریت تناوبی برای بهبود کیفیت آب در سراسر یک سیستم کمک کند. این خط مشی­ها می­توانند شامل موارد زیر باشند:

ü        اصلاح کاربری منبع در داخل سیستم­های چندمنبعی

ü        اصلاح برنامه­های زمان­بندی پمپاژ و پر و خالی کردن منبع

ü        استفاده از تصفیه اقماری (satellite treatment)، نظیر کلرزنی مجدد در تانک­های ذخیره

ü        شستشو و تعویض لوله مورد نظر  

با اجرای Epanet تحت ویندوز، برنامه یک محیط مجتمع برای ویرایش داده­های ورودی شبکه، اجرای شبیه­سازی­های هیدرولیکی و کیفی آب و مشاهده نتایج با فرمت­های متنوع فراهم می­آورد. این فرمت­ها شامل: نقشه­های بصورت رنگی کدبندی شده شبکه، جداول داده­ها، نمودارهای سری زمانی و نمودار ترازبندی می­باشند.      

 

منبع: کتاب "راهنمای کاربران Epanet"  تالیف “Lewis – Rossmam”

               

 

|+| نوشته شده توسط mahdi در یکشنبه یازدهم آذر 1386  |

 Terragen

Terragen:

نرم­افزار Terragen  برنامه­ای است که می­تواند از جاب­های موجود در SDRmap تصاویر سه بعدی  و انیمیشن­های زیبا با کیفیت بالا ایجاد نماید.

|+| نوشته شده توسط mahdi در یکشنبه یازدهم آذر 1386  |

 مهمترین ویژگی­های نرم­افزار SDR maping & design و تفاوتهای آن با نسخه 6.5

مهمترین ویژگی­های نرم­افزار SDR maping & design و تفاوتهای آن با نسخه 6.5 عبارتند از:

 

ü        امکان تغییر اندازه پنجره­ها و مشاهده چند پنجره به صورت همزمان

ü        امکان دریافت اطلاعات از نسخه 6.5 و 5.5 و همچنین ورود اطلاعات از بسیاری از فرمت­های رایج و امکان تعریف فرمت دلخواه

ü        امکان دریافت فایل DWG و DXF و همچنین دریافت اطلاعات از دوربین­های پیشرفته نقشه­برداری

ü        سرعت بسیار زیاد در پردازش نقاط و محاسبات

ü        نمایش منحنی­های میزان به صورت سه بعدی و امکان قرار دادن رویه دلخواه بر روی آن

ü        رفع مشکل نسخه 6.5 و امکان چاپ مستقیم از نقشه­های حاوی نقاط، خطوط، منحنی میزان، مقاطع، پروفیل­ها و سایر عوارض پس از درج کادر، متن و سمبلهای مورد نیاز با هر نوع پرینتر و پلاتر

ü        بهینه­سازی سرشکنی و ورود اطلاعات از نرم­افزار Excel، ورود اطلاعات تزار یابی و سرشکنی به همراه گزارش کامل از سرشکنی و بیضوی خطا، اضافه شدن دستورات مربوط به شبکه بندی

ü        طراحی 2 بعدی و 3 بعدی مسیر و رسم خودکار پروفیلها و مقاطع و محاسبه حجم عملیات به صورت پیشرفته

ü        امکان گزارش گیری بسیار آسان و متنوع

ü        امکان لایه بندی نامحدود و رنگ­آمیزی هر لایه

ü        امکان چاپ مستقیم از نقشه در مقیاس داده شده و یا ایجاد فایل DWG از نقشه جهت ویرایش نهائی در نرم­افزار اتوکد

 

منبع: کتاب "گام به گام با SDRmap v8.1" تالیف مهندس قاسمی آقباش    

|+| نوشته شده توسط mahdi در یکشنبه یازدهم آذر 1386  |

 معرفی سایت 1

سایتهایی برای مهندسین آب:

http://www.nelsonirrigation.com/

http://www.rainbird.com/

http://www.weatherquestions.com/

http://www.agview.com/

www.wmo.int

http://irncid.org

http://www.iranhydrology.com/

http://www.maximumtechnic.com/

 

|+| نوشته شده توسط mahdi در چهارشنبه سی ام آبان 1386  |

 اثرات منفی سدسازی

اثرات منفی سدسازی  

 

آیا سدها اثرات منفی هم دارند؟ نه تنها تالاب‌ها و درياچه‌ها (مثلاً درياچه‌ی اروميه) با سدسازی بر روی رودخانه‌های ورودی، شورتر می‌شوند و رو به زوال می‌روند، بلكه حتی گاه درياها نيز دچار مشكل می‌شوند: كم شدن آب شيرين ورودی به خليج فارس ـ در كنار ديگر عوامل ـ سبب شورتر و آلوده‌تر شدن آب اين دريا و در نتيجه، كم شدن جمعيت ماهيان و آسيب‌ديدن زندگی مردمی كه وابسته به صيد هستند، شده است. سدها از نظر طول عمر مفيد و پايداری در بهره‌سانی به جوامع انسانی، در قياس با روش‌های ديگر بهره‌برداری از آب، فايده‌ی كم‌تری دارند. استفاده از آب در امتداد رودخانه‌ها، و در پايين‌ترين بخش‌های آن (مصب‌ها، تالاب‌ها، خورها) يا پخش سيلاب‌ها در دشت و هدايت اين آب‌ها به سفره‌های زيرزمينی (آب‌خوان داری‌) كه شيوه‌های ديرينه‌ی بهره‌برداری از آب شيرين هستند، در كنار ارتقای روش‌های آبياری و صرفه‌جويی، می‌تواند شكل پايدارتری را از زيست هماهنگ با محيط براي انسان رقم زند. عمر مفيد سدها معمولاً زير صد سال است، اما رودها، تالاب‌ها و سفره‌های زيرزمينی، عمر هزاران ساله دارند. در ايران كه فرسايش خاك، به دليل نابودی پوشش گياهی مرتعی و جنگلی، بسيار بالا است، عمر مفيد سدها به دليل انباشته شدن رسوب، حتی كم‌تر از آن چيزی است كه سازندگان آنها پيش‌بينی كرده‌اند. مثلاً برای سد سفيدرود، يك عمر هشتاد ساله با ظرفيت 8/1 ميليارد مترمكعب پيش‌بينی شده بود، اما پس از چهل سال، حدود 600 ميليون مترمكعب از حجم آن/يعنی به اندازه‌ی سه برابر حجم سد اميركبير) انباشته از گل و لای شده است. مقام‌های رسمی مسئول در بخش كشاورزی و آبياری كشور (در برآوردی كه خوش‌بينانه به نظر می‌رسد) می‌گويند كه سالانه در حدود يك درصد از حجم مخازن سدها با رسوب پر می‌شود. با اين حساب، با در نظر داشتن تعداد سدهای كشور، می‌توان گفت كه فقط با جلوگيری از فرسايش خاك و احيای جنگل‌ها و مراتع كشور، درواقع هر سال به اندازه‌ی يك يا دو سد به ذخيره‌ی آبی خود كمك خواهيم كرد. تازه، اين به جز كمكی است كه پوشش گياهی، به جذب اب در خاك و افزايش رطوبت محيط، می‌كند. سدها، مشكلات ديگري هم می‌سازند: به گفته‌ي مديركل امور عشايری خوزستان، آب‌گيري سد كارون 3 درياچه‌اي به طول 60 كيلومتر به وجود آورده كه نتيجه‌ی آن زير آب رفتن هزاران هكتار اراضی كشاورزی، مراتع و خانه‌های مردم بوده است، و در طراحی اين سد هيچ فكری برای مالكان عرفی منطقه نشده است (ميراث خبر 12/5/84). با از ميان رفتن مراتع و جنگل‌هايی كه به زير آب می‌روند، فشار بهره‌برداران اين نواحی، به نقاط ديگر منتقل می‌شود، يا دام‌داران و كشاورزان اين مناطق، به حاشيه‌نشين شهرها بدل می‌شوند. در ايران، تا يكی دو سال اخير، در برنامه‌های سدسازی هيچ توجهی به ميراث فرهنگی و محوطه‌های تاريخی كه به زير آب می‌روند، نشده است. با آب‌گيری سد كارون 3 بسياری از آثار باستانی ايذه، از جمله كاروانسرای 700 ساله‌ی خار سياه دون (و بی‌شمار آثار ناشناخته و كم شناخته شده‌ي ديگر) به زير آب رفتند. در پروژه‌ی سد سيوند هم آثار بسياری می‌رفت كه به كلی نابود شود، اما توجه سازمان‌های غيردولتی و مطبوعات به موضوع (با توجه به نزديك بودن محل پروژه به آثار بی‌نظير تخت جمشيد و پاسارگاد) توانسته آب‌گيری سد را به تاخير اندازد تا شايد گروه‌های پژوهشی بتوانند بخشی از ميراث منطقه را نجات دهند. اما در ده‌ها برنامه‌ی سدسازی ديگر هيچ برنامه‌ی شناسايی آثار تاريخی و عمليات نجات‌بخشی ميراث فرهنگی انجام نشده است. در آذربايجان، در جريان عمليات ساخت سد سهند پل ايلخانی گوچينلو تخريب شده و 9 محوطه‌ی باستانی در خطر غرق شدن است، در خوزستان، سد رامهرمز باعث نابودی سد باستانی جره خواهد شد؛ در فارس، سد ملاصدرا محوطه‌های باستانی مطالعه نشده‌ای را به زير آب برده يا خواهد برد (روزنامه‌ی ايران 27/12/84). از عوارض ديگر سدسازی، تخريب گسترده‌ای دامنه‌های كوهستانی در جريان خاك‌برداری و جاده‌سازی و احداث تاسيسات ديگر است. نمونه‌ي كوچك اما بارز در اين زمينه، پروژه‌ی سد و نيروگاه سياه‌بيشه در جاده‌ی چالوس است. در اين پروژه، در چند كيلومتر از امتداد جاده، می‌توان شيب‌های سابقاً جنگلی و مرتعی را ديد كه به كلی مخروبه و مبدل به دامنه‌های پوشيده از خاك سست و بی‌گياه شده است. سدها، مسير مهاجرت پاره‌اي از ماهيان را كه براي تخم‌ريزي از دريا به رودخانه می‌آيند، مي‌بندند و به اين ترتيب نسل آنها را رو به انقراض می‌برند. همچنين، اكوسيستم پايين دست سد به علت كم شدن يا قطع جريان آب، ونيز به دليل باز كردن گاه به گاه دريچه‌های زيرين سد (براي رسوب‌زدايی) به شدت آسيب می‌بيند. خلاصه آن كه برنامه‌های سدسازی، از فعاليت‌هايی‌هستند كه محيط زيست را به شدت تحت تاثير قرار می‌دهند. مطالعه‌ی بوم‌شناختی همه جانبه، در نظر گرفتن منافع بهره‌برادران سنتی مسير رودخانه، توجه به منافع اقتصادی درازمدت به جای پاسخ دادن به نيازهای فوری يك منطقه، نظرخواهی از سازمان‌های زيست محيطی پيش از شروع پروژه، و باز گذاردن راه دسترسی به اسناد ارزيابی زيست محيطی طرح برای سازمان‌های غيردولتی، می‌تواند اثرات منفی سدسازی را به حداقل برساند.

منبع: سایت دانشجویی مهندسی آب

|+| نوشته شده توسط mahdi در جمعه یازدهم اسفند 1385  |

 قطعنامه(دهمين همايش كميته ملي آبياري و زهكشي ايران):

دهمين همايش كميته ملي آبياري و زهكشي ايران در تاريخ 25 و 26 آبان ماه سال 1379 ، با سخنراني جناب آقاي مهندس زرگر به عنوان رئيس شورايعالي كميته ملي‌ آبياري و زهكشي ايران آغاز و سپس جناب آقاي مهندس بيطرف وزير محترم نيرو، ضمن ايراد سخنراني مبسوط همايش را افتتاح نمودند.
اين همايش با شركت حدود 750 نفر از اساتيد دانشگاه‌ها، مديران، كارشناسان، متخصصين و دانشجويان رشته آبياري و زهكشي سراسر كشور آغاز به كار نمود و تعداد 25 مقاله از بين 120 مقاله رسيده به دبيرخانه همايش انتخاب و چهار سخنراني كليدي توسط صاحبنظران منتخب انجام گرفت.
در اين همايش سه فقره جمع بندي مقالات ارائه شده توسط سه نفر از اساتيد انجام و با توجه به آخرين دستاوردهاي روز دنيا تحليل‌هاي قابل قبولي توسط افراد فوق به عمل آمد.
قطعنامه همايش كه در برگيرنده نكات اساسي از سخنراني‌ها و مقالات ارائه شده و نظرات شركت‌كنندگان و رهنمود مقام محترم وزارت نيرو مي‌باشد به شرح زير تدوين و ارائه مي‌گردد. اميد كه در سياست‌گذاري، برنامه‌‍ريزي، مطالعه، اجرا، نگهداري و بهره‌برداري از منابع آب و خاك كشور مورد توجه مسئولان و دست‌اندركاران صنعت آب كشور قرار گيرد:
1- با توجه به تصويب آئين نامه مصرف بهينه آب و الگوي مصارف آب د ر كشور از سوي هيئت محترم وزيران در دو سال قبل و اهميت آن در مديريت مصرف آب كشاورزي، تسريع در انجام مفاد اين آيين نامه مورد تاكيد قرار گرفت.
2- در برنامه‌ريزي توسعه و بهره‌برداري از منابع آب، مديريت يكپارچه آب در حوضه‌هاي آبريز كماكان مورد توجه خاص قرار گرفته و از انجام عمليات اجرايي بدون توجه به پتانسيل‌ها و نيازهاي حوضه آبريز و يا ايجاد ساختارهاي تشكيلاتي جديد جداً پرهيز شود.
3- توجه به موضوع بحران و امنيت آبي كه در چند سخنراني و مقاله به آن اشاره گرديد از مسائل بسيار مهمي است كه بايد مورد توجه دست اندركاران صنعت آب كشور قرار گيرد. عدم توجه به موضوع امنيت آبي مي‌تواند با خطرات ناشي از جنگ‌هاي جهاني قابل مقايسه باشد. به عبارت ديگر ظهور كانون‌هاي عدم امنيت آبي در مناطق خشك و نيمه خشك جهان كه كشور ما در زمره چنين كشورهاست مي‌تواند محتمل‌تر باشد.
4- راه‌حل اساسي و مهم در ايجاد امنيت آبي گذر از دوران مديريت عرضه آب و توجه به مديريت تقاضا است. عبور از اين مرحله نياز به ابزارها و امكانات گسترده‌اي دارد كه امروز از مجموع عناصر آن به عنوان مديريت يكپارچه آب نام برده مي‌شود. اين دوران انتقالي نياز به عزم راسخ مديران صنعت آب كشور براي تغيير در روندهاي گذشته و اتخاذ سياست‌هاي جديد دارد.
5- انجام اصلاحات در ساختارهاي مديريت آب با تكيه بر تمركززدايي ، مشاركت واقعي مردم در كليه جنبه‌هاي مديريت آب از مرحله سياست‌گذاري تا بهره‌برداري و تقويت مديريت‌هاي محلي به همراه افزايش آگاهي و توسعه سامانه‌هاي اطلاع رساني از ضرورياتي است كه توجه خاصي را طلب مي‌كند. در اين راستا بهره‌گيري از ابزارهاي فني و اقتصادي براي مهار تقاضا و كنترل مصرف ، بدون ايجاد اثرات نامطلوب در سطح رفاه جامعه بايد مد نظر قرار گيرد.
6- استفاده مجدد از پساب‌هاي شهري و كشاورزي و آب‌هاي غيرمتعارف مورد تاكيد قرار گرفته و طرح‌هاي بهره‌برداري از منابع آب با اعمال مديريت بازچرخاني آب مدنظر قرار گيرد.
7- سخنراني‌ها و مقالات ارائه شده در اين همايش نشان داد كه هم بخش دولتي و هم بخش خصوصي به اصول و رموز مديريت بهره‌برداري از آب آشنايي كامل و كافي دارند ولي آن چه باقي مانده است انتقال اين اصول و روش‌ها به مصرف‌كنندگان آب است كه لازم است مورد توجه خاص قرار گيرد.
8- اينك كه به نظر مي‌رسد ادغام دو وزارتخانه كشاورزي و جهاد قطعي شده است ضرورت تام دارد كه در برنامه و تشكيلات وزارتخانه جديد التاسيس اولويت و مديريت صحيح آبياري و زهكشي به مزارع داده شود .
9- با توجه به افزايش درآمد دولت در سالجاري شايسته است سهم مناسبي از درآمد دولت براي تكميل شبكه‌هاي آبياري و زهكشي درجه 3 و 4 اختصاص يابد و كوشش شود كه 6/1 ميليون هكتار اراضي كه فعلأ شبكه درجه 1 و 2 دارند به شبكه هاي 3 و 4 مجهز شوند. بديهي است همزمان بايستي براي تامين سرمايه‌گذاري غيردولتي براي اجراي پروژه‌هاي فوق اقدام و نحوه استفاده از امكانات بخش‌هاي فوق مورد مطالعه و بررسي و تحليل قرار گيرد. الگوي تبصره 76 در برنامه دوم مي‌تواند راهكار بسيار خوبي براي سرمايه‌گذاري غيردولتي باشد.
10- براي دستيابي به راه‌حل‌هاي پايدار و اجراي آنها در شبكه‌هاي آبياري و زهكشي، مشاركت فعال مصرف‌كنندگان آب ضروري است. براي نيل به هدف مذكور، بالا بردن آگاهي مردم از طريق ايجاد تغييرات در نظام آموزشي، سرمايه‌گذاري بيشتر در امر تحقيقات و تاكيد در قانوني كردن تشكل‌هاي مردمي مورد توجه خاص قرار گيرد. بديهي است براي تحقق اين امر عزم ملي براي خصوصي‌سازي، اصلاح قوانين، قبول و پذيرش توزيع قدرت بين كارگزاران و مصرف‌كنندگان آب و بالاخره تبديل واژه آب بها به پرداخت هزينه بهره‌برداري و نگهداري مي‌باشد.
11- از آن جايي كه ادامه مديريت بهره‌برداري از آب توسط نهادهاي دولتي به صلاح كشور نيست لذا مي‌بايستي به تدريج و در استان‌هائي كه آمادگي بيشتر موجود است مديريت بهره‌برداري و نگهداري از شبكه‌هاي آبياري و زهكشي بر اساس دستورالعملهاي تدوين شده به بهره‌برداران واگذار شود.
12- تدوين استانداردها و معيارها و راهكارهاي ارزيابي عملكرد شبكه‌هاي آبياري و زهكشي به منظور بهبود بهره‌وري در سطح منطقه و ملي صورت پذيرد.
13- تدوين معيارها و راهكارهاي استفاده از منابع آب‌هاي شور و لب‌شور كشور در راستاي كشت آبي پايدار از طريق مراكز تحقيقاتي و طرح‌هاي الگويي در مناطق مختلف كشور و بالاخص در مناطقي كه آمادگي بيشتري دارند پايه‌ريزي گردد.
14- براي بهره‌وري بيشتر از تاسيسات ايجاد شده، نظام‌ مند نمودن حقوق اشتراك آب در بخش كشاورزي مدنظر قرار گيرد.
15- شرايط موجود بهره‌برداري از آب كشاورزي ، به هدر رفتن منابع آب، عدم كارآيي در كاربرد آن، به افزايش عدم تعادل در تخصيص منجر شده است. بنابراين سياست‌ها و راهكارهاي قانوني بايد متمركز، هماهنگ و هم سو باشد.
16- تخصيص بهينه آب به بخش‌هاي مصرف و نواحي مختلف با هدف استفاده از مزيت نسبي با توجه به طرح ساماندهي اقتصاد كشور صورت گيرد.
17- به مديريت كيفي منابع آب با اصلاح شيوه‌هاي بهره‌برداري، كنترل و جلوگيري از آلودگي‌ها و حفاظت پايدار محيط زيست توجه خاص مبذول گردد.
18- تحقيق و بررسي در زمينه كاربرد شيوه‌هاي بيوتكنولوژي براي توليد بيشتر در شرايط كم آبياري و استفاده از آب‌هاي با كيفيت پايين مورد تاكيد قرار گيرد.
19-به منظور استفاده بهينه از آب كشاورزي در مناطقي كه همه امكانات مهيا بوده و منطقه براي آبياري تحت فشار مناسب باشد استفاده از روش فوق مورد تأييد است. در همين راستا انجام طرح‌هاي تحقيقاتي ضروري براي بررسي و رفع مشكلات اين سيستم در كشور و توجه به روش‌هاي مناسب توصيه مي‌شود.
20- به سيستم يكپارچه و هماهنگ اجراي شبكه‌هاي اصلي و فرعي آبياري و زهكشي تجهيز و نوسازي مزارع و همچنين ايجاد امكانات سرمايه‌گذاري بيشتر از طريق منابع مختلف براي به نتيجه رسيدن طرح‌هاي مذكور تاكيد مي‌گردد.
21- تقويت و پشتيباني دبيرخانه كميته ملي آبياري و زهكشي ايران براي تحقق اهداف و ارتقاء جايگاه بين‌المللي آن بالاخص وظايف جديد و سنگين كه به عهده كميته ملي گذارده شده مورد توجه خاص قرار گيرد.

|+| نوشته شده توسط mahdi در شنبه هفتم بهمن 1385  |

 بهترین شیوه آبیاری محصول گوجه فرنگی

بهترین شیوه آبیاری محصول گوجه فرنگی

روش تراوایی به دلیل افزایش بهره وری آب مصرفی، جلوگیری از رشد علفهای هرز و کاهش بیماریهای قارچی، بهترین روش آبیاری، در محصول گوجه فرنگی است. بر اساس بررسی های انجام شده توسط پژوهش گران، گیاه گوجه فرنگی با نام علمی Lycopet Sicum Esculentum از مهصولات مهم خانواده بادمجانیان بوده و بیشترن تنوع را در میان محصولات سبزی و صیفی داراست. این گیاه در مناطقی که دارای دمای مناسب در طول سال هستند، به صورت چند ساله بوده ولی در مناطقی که دارای زمستانهای سرد و یخبندان هستند، به صورت یکساله رشد می کند. گوجه فرنگی از نظر مقدار و شدت نور، جزو گیاهان پتوقع محسوب می شود و کشت آن به صورت نشاء و بهتیرین زمان انتقال آن به زمین اصلی پس از زمان انتقال آن به زمین اصلی پس از 4 تا 6 هفته می باشد. همچنین استفاده از این روش آبیاری تا 40 درصد نسبت به آبیاری قطره ای و تا 80 درصد نسبت به روش آبیاری غرقابی، صرفه جویی در مصرف آب را در بردارد. در اجرای این سیستم، نیازی به تسطیح و ایجاد جوی و پشته نبوده و چون آبیاری به صورت تراوایی بوده و در بستر جاری نمیشود، خاک سله نبسته و خاکدانه ها با تخلخل اولیه باقی مانده و تهویه کافی نیز انجام می شود.

 

منبع : فصلنامه نظام مهندسی- پائیز85

|+| نوشته شده توسط mahdi در دوشنبه دوم بهمن 1385  |

 آبیاری قطره‌ای

آبیاری قطره‌ای

آبیاری قطره‌ای عبارتست از روشی که طی آن آب با فشار کم از روزنه یا وسیله‌ای به نام قطره چکان از شبکه خارج و به صورت قطراتی در پای بوته ریخته می‌شود. شبکه‌ای که آب را در سراسر مزرعه توزیع می‌نماید به کمک قطره چکان و با فشار کم در روی زمین پاشیده می‌شود. از مشخصات این روش تحویل آب به گیاه با فشار کم در منطقه ریشه‌ها ، در سطح زمین (در زیر خاک) خواهد بود.....

((برای مشاهده مقاله  روی ادامه مطلب کلیک کنید))

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط mahdi در جمعه یکم دی 1385

 آبیاری بارانی

آبیاری بارانی

مزایا و معایب، انواع روشهای آبیاری بارانی

 

مقدمه        

 

آبیاری به معنی پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول می‌باشد. آبیاری و مدیریت آب در مزرعه در عین سادگی هنوز هم از پیچیده‌ترین و به عبارتی از مشکل‌ترین عملیات کشاورزی به شمار می‌رود. بسیاری از متخصصان کشاورزی آبیاری را یک هنر می‌دانند تا علم ، و برخی آن را یک فن قلمداد می‌کنند.

 

((برای مشاهده مقاله  روی ادامه مطلب کلیک کنید))

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط mahdi در جمعه یکم دی 1385

 آبیاری

آبیاری

 

مقدمه

آبیاری از نظر علمی تعابیر مختلفی دارد اما به معنای واقعی کلمه ، پخش آب روی زمین جهت نفوذ در خاک برای استفاده گیاه و تولید محصول می‌باشد. هر چند فقط 15 درصد از زمینهای کشاورزی دنیا تحت آبیاری قرار دارند و 85 درصد بقیه به صورت دیم و بدون آبیاری مورد استفاده قرار می‌گیرند اما نیمی از تولیدات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمینهای آبی حاصل می‌شود. که این خود نشان دهنده اهمیت و نقش آبیاری در بخش کشاورزی است.......

 

((برای مشاهده مقاله  روی ادامه مطلب کلیک کنید))

 

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط mahdi در جمعه یکم دی 1385

 هيدرولوژي ايران به اختصار

هيدرولوژي ايران به اختصار

((برای مشاهده مقاله به ادامه مطلب بروید))

 

عامل	ايران	جهان
بارندگي	242	860
تبخير و تعرق پتانسيل	900	1132
تبخير و تعرق واقعي	180	485

 

 

ادامه مطلب

|+| نوشته شده توسط mahdi در پنجشنبه بیست و سوم آذر 1385  |

 GIS

GIS یا سیستم اطلاعات جغرافیایی شهری

برای اولین بار در اواسط دهه 1960 در ایالت متحده کار بر روی اولین سیستم اطلاعات جغرافیایی آغاز شد. در این سیستم ها عکس های هوایی ، اطلاعات کشاورزی ، جنگلداری ، خاک ، زمین شناس و نقشه های مربوطه مورد استفاده قرار گرفتند . در دهه 1970 با پیشرفت علم و امکان دسترسی به فناوری های کامپیوتری و تکنولوژیهای لازم برای کار با داده های مکانی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی یا GIS ، برای فراهم آوردن قدرت تجزیه و تحلیل حجم بزرگ داده های جغرافیایی شکل گرفت . در دهه های اخیر به سبب گسترش تکنولوژی های کامپیوتری ، سیستم اطلاعات جغرافیایی امکان نگهداری به روز داده های مختلف را به طور موثر فراهم ساخته اند. امروزه GIS برای تحقیق و بررسی های علمی ، مدیریت منابع و ذخایر و همچنین برنامه ریزی های توسعه ای به کار گرفته می شود .

GIS چیست ؟

سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographic Information Systems)  یا GIS یک سیستم کامپیوتری برای مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات مکانی بوده که قابلیت جمع آوری ، ذخیره ، تجزیه و تحلیل و نمایش اطلاعات جغرافیایی (مکانی ) را دارد .

داده ها در یک (GIS)  بر اساس موقغیت شان نشان داده می شوند .

تکنواوژی GIS  با جمع اوری و تلفیق اطلاعات پایگاه داده های معمولی ، به وسیله تصویر سازی و استفاده از انالیز های جغرافیایی ، اطلاعاتی را برای تهیه نقشه ها فراهم می سازد . این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها ، پیش بینی نتایج و تهیه نقشه ها به کار گرفته می شوند .

در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی واژه جغرافیایی یا (Geographic)  عبارت است از موقعیت موضوع های داده ها ، بر حسب مختصات جغرافیایی ( طول و عرض ) .

وازه (Information) یا اطلاعات نشان می دهد که داده ها در GIS برای ارائه دانسته های مفید، نه تنها به صورت نقشه ها و تصاویر رنگی بلکه بصورت گرافیک های آماری، جداول و پاسخ های نمایشی متنوعی به منظور جستجوی عملی سازماندهی می شوند .

واژه (System) یا سیستم نیز نشان دهنده این است که GIS از چندین قسمت متصل و وابسته به یکدیگر برای کارکردهای گوناگون، ساخته شده است .

 

مولفه های GIS

یک سیستم GIS  شامل یک بسته کامپیوتری (شامل سخت افزار و نرم افزار ) از برنامه های رایانه ای با یک واسطه کاربر می باشد که دست یابی به عملیات و اهداف ویژه ای را فراهم می سازد . مولفه های چنین سیستمی به ترتیب عبارتند از : کاربران، سخت افزارها، نرم افزارها، اطلاعات و روش ها .

 

مولفه های یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

مولفه های چنین سیستمی به ترتیب عبارتند از :

1)      کاربران(User) : مهارت در انتخاب و استفاده از ابزارها در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی و شناخت کافی از اطلاعاتی که استفاده می شوند، یکی از موارد اساسی برای موفقیت در استفاده از تکنولوژی GIS است که این از وظایف کاربر می باشد.

2)      سخت افزارها (Software) : امروزه شبکه های GIS شامل تعدادی x-station و workstation ، کامپیوترهای شخصی، چاپگرها و پلاترها می باشد که معرف مولفه سخت افزار یک سیستم اطلاعات جغرافیایی می باشند .

3)      نرم افزارها (Hordware) : به منظور استفاده بهتر از یک سیستم اطلاعات جغرافیایی، استفاده از نرم افزارهای به روز توانمند توصیه می شود.

4)      اطلاعات (Data) : قلب هر GIS پایگاه های اطلاعاتی آن است در این پایگاه ها به پرسش هایی از قبیل چه شکلی است ؟ کجاست ؟ و چگونه به دیگر اشکال مرتبط می شود، داده می شوند .

5)      روش ها (Methods) : شیوه های صحیح به کارگیری اطلاعات در جهت رسیدن به اهداف ویژه در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی از مهمترین مولفه های آن است .

 

کاربردهای مختلف GIS

امروزه با توجه به پیشرفت علوم و سیستم های کامپیوتری فناوری GIS در زمینه های زمین شناسی، مطالعات زیست محیطی، منابع آب و آبخیزداری، کشاورزی، جنگلداری، تعلیم و تربیت، کاربردهای شهری، تجارت، صنعت، سازمانها و ... کاربرد فراوانی پیدا نموده است . برخی از این کاربردها عبارتند از :

 

زمین شناسی

تجزیه و تحلیل اطلاعات زمین شناسی در یک منطقه چه به منظور اکتشافات معدنی، نفت و چه سایر اهداف، اصولا یک فرایند ترکیبی از داده های مختلف می باشد. یک زمین شناس با مرتبط کردن داده های گواگون زمین شناسی، به دنبال یافتن ساختارهای مفید زمین شناسی در یک ناحیه است، از این رو تمام داده های زمین شناسی، به دنبال یافتن ساختارهای مفید زمین شناسی در یک ناحیه است، از این رو تمام داده های زمین شناسی برای این که بتوانند مفید واقع شوند باید با توجه به موقعیت جغرافیایی شان تجزیه تحلیل شوند .

مثلا تهیه نقشه زمین شناسی ایران با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی .

GIS با فراهم کردن امکانات نمایش و تجزیه و تحلیل داده های مختلف با یکدیگر، یک زمین شناس را قادر به انجام کار با داده های گوناگون بطور بسیار وسیع تر و دقیق تر می نماید، به طریقی که با روشهای آنالوگ و سنتی تقریبا غیر ممکن می باشند .

بطور کلی کاربردهای GIS  در زمین شناسی را می توان به شرح زیر عنوان نمود:

تهیه نقشه های پتانسیل معدنی :

 که اهداف تلفیق اطلاعات حاصل از لایه های اطلاعاتی زمین شناسی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک، دورسنجی و زمین شناسی اقتصادی (پراکندگی کانسارها و اندیسهای معدنی منطقه) در جهت تهیه نقشه ای می باشد که معرف با بیشترین احتمال جهت کانی سازی، بر اساس مدل متالوژی منطقه است .

 

تهیه نقشه های حوادث و بلایای طبیعی به پایداری شیبها، زمین لغزه ها، منطقه بندی خسارت زمین لرزه، فورانهای آتشفشانی، خسارات ناشی از تغیان رودخانه ها و تسونامی ها، فرسایش محلی، خطرات آلودگی ناشی از فعالیت معدنی یا صنعتی و گرم شدن کره زمین و ... می پردازند .

 

نقشه های مکان یابی(Site selection) که انتخاب محل های مناسب جهت اجرای پروژه های مهندسی نظیر دفن مواد زائد، خط لوله، جاده و مسیر راه آهن، سدها وگسترش و توسعه ساختمان سازی می باشد. فراوری های متنوع زمین شناسی جهت ارزیابی منابعی مانند آب، ماسه و گراول، سنگ ساختمانی، نفت خام، گاز طبیعی، زغال سنگ، انرژی زمین گرمایی در کنار کانی های فلزی .

 

تحقیقات اکتشافی در زمینه شناسایی روابط متقابل مکانی میان مجموعه داده ها در طول دوره تحقیق زمین شناسی، مانند درک علائم ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی منطقه ای گرانیت های نوع S و I و یا ارزیابی علائم حاصل از تصاویر ماهواره ای در ازتباط با لیتوژی و پوشش گیاهی .

 

محیط زیست

بررسی میزان آلودگی آب، خاک، هوا و ... و در نهایت تهیه نقشه هایی جهت حفاظت از محیط زیست .

 

منابع آب و آبخیزداری

کشف منابع آبی زیرزمینی و بررسی آبهای سطحی

 

کشاورزی و برنامه ریزی برای کاربری اراضی  

بسیاری از سازمان های مربوط به کشاورزی و کاربری اراضی، هم اکنون از تکنیک های GIS بهره می گیرند. به عنوان نمونه، داده های مربوط به کاربری اراضی و هواشناسی حاصل از ماهواره ها، اندازه گیری های زمینی و اطلاعات مربوط به محصول در یک منطقه می توانند تجزیه و تحلیل شوند .

 

جنگلداری و مدیریت حیات وحش

به وسیله یک سیستم اطلاعات جغرافیایی نقشه جنگل ها می توانند دائما و بطور پیوسته به روز شوند .

همچنین GIS می تواند برای ذخیره و تجزیه و تحلیل اطلاعات جنگل از قبیل محاسبه مقدار چوب قابل برداشت از یک منطقه، بررسی چگونگی آتش سوزی در جنگل و یا ارزیابی برنامه های مختلف برداشت چوب، بکار می رود، در حالی که انجام بسیاری از این تجزیه و تحلیل ها بدون بکارگیری GIS امکان پذیر نمی باشند .

 

کاربرد شهری

کاربرد شهری GIS عبارتند از جمع آوری، به روز در آوردن، پردازش و توزیع داده های مربوط به زمین های شهری به طور سیستماتیک، تصمیم گیری های اقتصادی، قانونی و فعالیت های مختلف برنامه ریزی مانند توسعه شهری و برنامه ریزی شهری در استانهای مختلف .

 

تجارت

محلها و سیستم های تحویل مناسب در امور تجاری .

 

صنعت حمل ونقل، ارتباطات و ...

کاربرد GIS در صنعت می تواند به عنوان نمونه، تعیین مسیر ترانزیت کالا، تعیین موقعیت مناسب برای احداث جاده هاف خطوط نیرو، سیستم های مخابراتی و ... باشد .

 

سازمان ها

استفاده در امور استانها به صورت محلی و استانی

سرویس های اضطراری : مثل آتشنشانی و پلیس

 

نظامی

استفاده در بر نامه ریزی های نظامی .

 

تعلیم و تربیت

تحقیق، آموزش ابزار و نظارت

 

 

نرم افزارها و سخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

برخی از نرم افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعاتی جغرافیایی عبارتند از:

Arc View, Arc/Info, Ethernet LAN, CAT-5, Arc Tool box, AutoCAD map, Geomatica, ELWIS, ERmapper, Geomedia, Arc Catalog, ArcSDE, Map, Arc map, Objects,…

برخی از سخت افزارهای موجود در یک سیستم اطلاعات جغرافیایی عبارتند از :

Active-X, Tcp-Ip, T-1, Digitizer, Micro wave, Wan, Fiber-Obtics, Inkjetor laser, NT, Case tools, Mojo, …

 

ادغام تکنولوژی ها

ادغام تکنولوژی های GPS,GIS و RS در ایجاد سیستم های قدرتمند، جهت تعیین زمان واقعی نقشه برداری و جمع آوری داده ها سودمند می باشند .

یک نمونه بارز ادغام این سه تکنولوژی ، نقشه برداری متحرک است که در آن دوربین های دیجیتالی GPS/INS، یک سیستم کامپیوتری را تشکیل می دهند که با نقشه های الکترونیکی و وسایل ارتباطی دوربرد نظیر تلفن های همراه (که جهت پیوستن به پایگاه داده ای GIS موجود در دفتر کار مورد استفاده قرار می گیرد)، همه در یک وسیله نقلیه نصب گردیده اند. سیستم تهیه نقشه سیار، به زمین شناسان صحرایی در یک وسیله نقلیه این امکان را می دهد، تا داده های مکانی مربوط به زمین را جهت ورود به پایگاه اطلاعاتی GIS ، در یک زمان تقریبا حقیقی گرداوری نمایند .

 

GIS  ,  GPS , RS   

ژئوانفورماتیک به عنوان یک علم چند منظوره در راستای اندازه گیری، ثبت، تحلیل و ارائه داده های جغرافیایی تعریف شده است. این اطلاعات زمینی توسط تکنولوژِی های GIS , GPS و RS گرداوری می شوند . هر یک از این سه تکنولوژی و یا دو نوع از آن در ترکیب با دیگری تکنولوژی جدید 3S(3system)  را ایجاد می نماید .

سنجش از دور (Remote Sensing) یا RS ، تصاویری از محیط و منابع طبیعی را بصورت چند طیفی با قدرت تفکیک گوناگون در زمان های مختلف تهیه می نمایند. سیستم موقعیت یابی جهانی (System Global Position) یا GPS و نیزسیستم ناوبری خودکار (Intertial Navigation System)  یا INS توسط نقاط کنترل زمینی و فتوگرامتری ، سنجنده های بکار برده شده در سنجش از دور را تقویت می سازند و سیستم اطلاعاتی جغرافیایی GIS ، دستیابی به داده ها و اطلاعاتی که از بانک ها و پایگاه های داده های مکانی زمین با بکارگیری ابزارهای مدرن ، ایجاد شده را امکان پذیر می سازد.

 

ترکیب تصاویر ماهواره ای و GIS

با ترکیب تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک بالا و GIS ، نقشه هایی با مقیاس بزرگتر (1:2400 و 1:1000) را می توان تهیه نمود. سیستم اطلاعاتی جغرافیایی در راستای مدیریت منابع طبیعی با استفاده قرار گیرد :

آنالیز حوادث طبیعی، شامل فرسایش خاک ، سیلاب، خشکسالی، و سایر حوادث طبیعی دیگر .

 

مدیریت آبخیزداری

مطالعه کاربردی زمین در توسعه کشاورز.

پیش بینی میزان محصولات نسبت به وسعت زمین.

 

ترکیب فتوگرامتری رقومی و GIS  

فتوگرامتری رقومی تنها بخشی از یک سیستم سنجش از دور است در حالی که سنجش از دور تفسیر و استخراج اطلاعات از تصاویر می باشد .

 

ترکیب GIS و GPS :

   بخش چشمگیری از عملیات صحرایی جهت تولید عکس نقشه (photomap)  و تصاویر ماهواره ای همراه با یادداشت های حاشیه ای (اطلاعات فیلد ) در تحقیقات زیست محیطی، نقشه برداری زمین و نقشه برداری خسارات ناشی از حوادث و ... با بهره گیری از ترکیب GIS و GPS انجام می پذیرد . ناوبری دریایی و اتومبیل با استفاده از GPS همراه با نقشه های چارت های الکترونیکی ، یک نمونه عالی از تلفیق دو سیستم GIS و GPS را عرضه می دارد.

 

محاسن یک سیستم اطلاعات جغرافیایی 

محاسن یک سیستم اطلاعاتی جغرافیایی شامل موارد زیر می شود :

1. کیفیت بالای تحلیل داده ها و امکان تجزیه و تحلیل آنها با روش های پیشرفته.
2. مدیریت و تغییر سریع حجم عضیمی از داده ها در زمینه های مختلف
3. روشهای بهتر و جدیدتر برای تهیه نقشه های مختلف و امکان به روز کردن آنها
4. امکان ایجاد ارتباط بین عوارض مختلف و اتصال حجم زیادی از اطلاعات آنها در جدادول اطلاعاتی
5. کاهش زمان ، هزینه و مواد مصرفی کار و پول ساز و اشتغال ساز بودن آن
6. استفاده وسیع آن در علوم مختلف
7. اداره و سازماندهی وسیعی از داده های زمین مرجع
8. قابلیت بازبینی روش ها      
9. مدل سازی ، فرضیه و آزمایش و پیشگویی

معایب یک سیستم اطلاعات جغرافیایی

برخی از معایب یک سیستم اطلاعاتی جغرافیایی عبارتند از :

1. جدید بودن این فناوری که باعث عدم استفاده وسیع در تمام علوم و نیز مشکل بودن آن می شود .
2. عدم اطلاع از قابلیتهای GIS و نحوه استفاده از آن

 

 

(پرویز تاجداری – کارشناس زمین شناسی (مجله اطلاعات علمی تیر 85))

 

 

|+| نوشته شده توسط mahdi در یکشنبه بیست و یکم آبان 1385  |